La de và Cầu vồng

Chúng giống nhau, đều là Ánh sáng. Chỉ khác nhau ở chỗ La de có một màu, còn cầu vồng thì sặc sỡ.

Nếu nhìn kỹ Cầu vồng, có thể thấy vô số màu xếp liên tục cạnh nhau nhưng mắt người thường chia chúng ra làm 7 màu cơ bản lần lượt là Đỏ, Da cam, Vàng, Lục, Lam, Chàm và Tím.

Cũng giống như một đám trẻ đang chạy cùng nhau, dù chúng mặc áo màu khác nhau nhưng chúng chạy quá nhanh nên chỉ nhìn thấy là một đám trẻ thôi. Với cầu vồng, chúng trộn vào nhau và ta nhìn thấy chỉ một màu, đó là ánh sáng trắng, ánh sáng mặt trời…

Cũng giống như đám trẻ khi ra khỏi cổng trường bắt đầu rẽ về các hướng khác nhau và bố mẹ chúng có thể nhận ra riêng từng đứa. Khi ánh sáng trắng khi bắt gặp bề mặt lăng kính thủy tinh hoặc xuyên qua dòng chảy của một cơn mưa này thì ánh sáng bắt đầu tách nhau ra và ta nhìn thấy cầu vồng:  Đỏ, Da cam, Vàng, Lục, Lam, Chàm, Tím.

Thật đơn giản, La de đỏ là những đứa trẻ cùng mặc áo đỏ và chạy cùng nhau. Chúng không bị tách ra khi chạy xuyên qua cơn mưa, do vậy chúng được dùng trong nhiều việc. Trong các đầu đọc đĩa CD, trong chuột máy tính, trong quầy tính tiền siêu thị và trong cây thước ảo để chỉ lên bảng khi cô giáo giảng bài.

Thật ra, chỉ có mắt người là nhận ra ánh sáng với các màu sắc như trên, mắt thằn lằn, mắt ruồi không nhìn thấy các màu như mắt người nhìn thấy.

Các nhà khoa học cũng phân biệt màu mà không cần đến mắt. Họ phát hiện ra rằng, giống như bọn trẻ chạy ra sân chơi trong thời tiết lạnh, ánh sáng vừa chạy vừa RUN. Họ phân biệt ánh sáng theo mức độ RUN của chúng.  Các nhà khoa học tính được chính xác rằng ánh sáng màu Đỏ run ít nhất, màu Da cam run ít hơn một chút và cứ thế Tím run nhiều nhất.

Từ Đỏ đếm Tím được mắt người nhìn thấy, và như thế chúng tạo ra tên gọi Ánh sáng, giờ được gọi là Ánh – Sáng – Nhìn – Thấy để phân biệt với các ánh sáng khác sẽ nói sau đây.

Độ RUN được đo bằng Tần số, hoặc  đo bằng bước sóng của RUN. Ánh sáng nhìn thấy, từ Đỏ tới Tím có bước sóng từ 700nm đến 400nm. Nm là đơn vị đo độ dài, có giá trị chính xác bằng một phần tỷ của mét (1nm = 1/1000.000.000m)

Tất nhiên là có những đứa trẻ khi trời lạnh rất ít run. Ít hơn cả Tím, chúng được gọi là Tử ngoại, hay Cực – tím. Bước sóng run của chúng nhỏ hơn 400nm, như thế nghĩa là chúng run rất khẽ, nhưng nhanh.

Cũng như thế, có những đứa trẻ run nhiều hơn Đỏ và chúng được gọi là Hồng ngoại – nghĩa là Hơn – Cả – Đỏ, bước sóng run của chúng lớn hơn 700nm, nghĩa là chúng run mạnh hơn, nhưng chậm hơn nhiều.

 

 

Trở laị một chút nữa với La de. 

La de đỏ và xanh có tác dụng dẫn đường và trang trí, những đứa trẻ run khẽ thì khi cùng chạy với nhau cũng rất hiền lành.

Ngược lại, khi những phô tôn vừa chạy vừa run với bước sóng khoảng 10.000nm, tạm gọi là La de trắng, loại ánh sáng phát ra khi kích thích Co2 bắt đầu có sức mạnh của một đám trẻ phá phách kinh người. Chúng phá hủy gần như mọi thứ trên đường chúng đi. Loại La de này được dùng trong phẫu thuật, cắt kim loại và nhiều thứ khác nữa.

Cũng chính vì thích phá hủy mọi thứ trên đường đi mà La de trắng không thể đi được quá xa, dù là chỉ ở trong không khí. Những vũ khí La de bắn từ trên máy bay hoặc vũ khí La de của các Siêu nhân hay trong StarTrek còn lâu nữa cũng chỉ là Viễn tưởng mà thôi.

Ánh sáng từ đâu đến?

Nói chung tất cả các vật có nhiệt độ cao, đều phát ra ánh sáng. Ngọn nến, lửa cháy, bóng đèn và ống xả ô tô….

Cơ thể người và động vật có vú phát ra Hồng ngoại, loại ánh sáng không nhìn được bằng mắt thường nhưng có thể nhìn thấy nhờ những ống nhòm và kính tăng cường hồng ngoại. Tất nhiên, chỉ dùng được trong đêm và không gần với những nguồn nhiệt lớn hơn.

Mặt trời phát ra phổ ánh sáng rất rộng, bao gồm ánh sáng nhìn thấy, hồng ngoại và tử ngoại.

Mặt trăng lạnh, nói chung không phát ra ánh sáng, chỉ phản chiếu lại ánh sáng của mặt trời thôi.

Các vật “lạnh” không phát sáng, dù là ánh sáng ở bất cứ màu gì, tại sao phân biệt được chúng có màu đỏ, màu xanh?

Câu hỏi này rất hay, trả lời được nó là đã gần như hiểu hết về ánh sáng rồi.

Quả táo có màu đỏ là do bề mặt của nó phản xạ lại nhiều ánh sáng đỏ, trong khi phản xạ lại các ánh sáng khác yếu hơn. …

Ánh sáng có chạy nhanh hơn bọn trẻ không?

Tất nhiên là có!

Ánh sáng chạy nhanh hơn bọn trẻ nhiều, cho đến giờ chưa có thứ gì chạy nhanh hơn ánh sáng.

Khi không bị vướng gì, nghĩa là trong chân không, các phô tông ánh sáng chạy với tốc độ gần 300 nghìn km trong Một giây. Thú vị hơn là chúng RUN khác nhau nhưng lại chạy tuyệt đối cùng nhau.

Chính vì chạy nhanh, nên các nhà thiên văn dùng Năm – Ánh – Sáng, để đo khoảng cách giữa các vì sao. Năm ánh sáng là quãng đường mà các photon ánh sáng chạy được trong suốt một năm.

 4,2 năm nhân với 31.556.926 là số giây trong năm, nhân tiếp với 300.000 km là khoảng cách rất khó viết bằng km đúng không. Đó mới là khoảng cách vũ trụ rất “gần” – khoảng cách từ Hệ mặt trời tới  Cận tinh (Proxima Centauri ) – Ngôi sao gần chúng ta nhất đó.

7 phản hồi

  1. Chào chủ nhà!
    Tôi đã để lại 1 comment mà ko thấy hiện ra. ..

    • Lý do là blog chạy miễn phí trên server của wordpress.com.
      Wordpress có cơ chế tự bảo vệ bằng cách phân loại các comments thành có spam hay không có spam một cách rất là tùy hứng.
      Dù các setting cho discussion của blog đã được đặt rất là thoải mái, nhưng không hiểu vì lý do gì mà cả hai comments của bác đều bị xếp vào loại spam cho đến khi được phát hiện ra và approve.
      Cái việc phiền hà này có vẻ như là sản phẩm của một plug in tên là Akismet. Rất nhiều người dùng blog wordpress đã tìm cách gỡ bỏ nó đi nhưng hình như đều chưa tìm thấy cách nào.

  2. Trước hết, tôi xin có lời chào rất kính trọng với chủ blog vì những bài viết dí dỏm, dễ hiểu cho trẻ thơ mặc dù những kiến thức khoa học được đề cập hoàn toàn không đơn giản. Thay mặt các cháu nhỏ, cám ơn chủ Blog lần nữa.
    Tuy vậy, tôi cũng xin đóng góp vài ý nhỏ với bài viết này, hoàn toàn mang tính xây dựng, rất mong chủ blog đừng hiểu nhầm dụng ý.
    1. La de: chắc chắn là ám chỉ cái này: LASER. Đây là chữ viết tắt từ cụm từ tiếng Anh: Light Amplifier by Stimulated Emission, tạm dịch là (Thiết bị) khuếch đại ánh sáng bằng hiệu ứng bức xạ có kích thích (cưỡng bức). Dân ta vẫn quen phát âm là “la de” và thường thấy viết trên các cửa hiệu “Photo Copy A0, in La de…” . Vì đây là thuật ngữ viết tắt, ta cứ để nguyên như vậy hoặc chú giải thêm cách phiên âm sẽ khoa học hơn chăng?
    2. Bản thân Laser không phải là ánh sáng (như tác giả đã viết trong bài) mà nó có khả năng phát ra ánh sáng còn gọi là “tia laser”! Tương tự như vậy, “Cầu vồng” không phải là “ánh sáng” mà là một “hiệu ứng do ánh sáng tạo ra cho thị giác con người” !!! Đối với những sinh vật bị “mù mầu”, cái cầu vồng chẳng gây ấn tượng gì cả! Té ra khái niệm “mầu sắc” rất không đơn giản!
    Thiết nghĩ, tuy bài viết chỉ mang tính phổ biến kiến thức, nhưng cũng nên có sự chính xác cần thiết.
    Chúc chủ Blog An khang-Thông tuệ
    Kính
    V.Thành

    • Cám ơn đã đọc, để lại nhận xét và nhất là cảm ơn bác đã có lời khen🙂
      Cũng chỉ tùy hứng mà viết, kiểu cho các cháu đọc chơi thôi, và đúng là khi bắt đầu viết mới thấy việc cân đối giữa tính đơn giản và tính chính xác là rất khó.
      Sự ủng hộ nhiệt tình của bác, các cháu và bạn đọc chính là lý do để blog được duy trì có ích hơn.

      • Chào bác tongdh,
        Xin lỗi bác vì ko biết quí danh, nên đành dùng tạm cái nick làm danh xưng vậy.
        Tôi cũng đang làm admin cho 1 cái blog trên wordpress thêm thông cảm với những vất vả của chủ blog.
        Thôi thì ta cứ lấy ý kiến đóng góp của độc giả làm niềm vui và biết rằng , những con chữ mình viết ra ko phí hoài…
        Chẳng qua, tôi cũng chót làm cái nghề Vật lý-Quang học, lại chuyên về Infrared Imager, Solid State Laser…nên cũng mạn phép giúp bác nhặt thêm vài “ngọn rêu, lá khô” trong bài viết này.
        1. Trong ví dụ minh họa của bác, việc so sánh giữa các màu sắc ánh sáng với đám trẻ mặc quần, áo khác mầu quả là rất hay! Tuy vậy, hiệu ứng “trộn mầu thành ánh sáng trắng” nếu gắn với việc lũ trẻ “chạy quá nhanh” như bác viết thì lại chưa ổn! Hình như việc “trộn mầu” là do “bọn trẻ” xắp xếp lộn xộn, không theo một thứ tự “mầu cờ, sắc áo” nào cả và chạy với cùng vận tốc, ko quan trọng là nhanh hay chậm! Bác có nghĩ vậy ko?
        2. Cái ảnh minh họa prism.gif kia có lẽ bác download từ Internet về và chưa kịp kiểm chứng! Nếu cứ theo cái “hình minh họa” này thì sẽ ko thấy “hiệu ứng tán sắc như cầu vồng” đâu ạ! Với cấu hình chùm sáng phẳng như mô tả, thì chỉ cần thay cái lăng kính (prism) “hình chóp đáy vuông” bằng cái “lăng kính hình trụ, đáy tam giác” là thấy “cầu vồng” ngay!
        3. Tôi rất thích so sánh của bác về “tần số” với “độ run”! Nếu vậy, sao ta ko đi tới cùng để ví “độ dài bước sóng” với độ “dài bước chân”của bọ trẻ? Hai khái niệm này tỷ lệ nghịch nhau mà! Nếu làm vậy, bác sẽ nhận ra : ánh sáng đỏ “run” ít thì “bước dài” hơn ánh sáng tím! Té ra người ta vẫn gọi vùng “bước sóng lớn hơn 700nm” là vùng Hồng ngoại, còn vùng “nhỏ hơn 300 nm” là vùng Tử ngoại. Trong bài viết này, bác chỉ việc đổi chỗ 2 chữ “Hồng ngoại” với “Tử ngoại” là ổn.
        Chúc bác An khang
        Kính
        V.Thành
        http://lopa0khoa9.wordpress.com/

    • Cám ơn bác Thành lần nữa.
      Em học sau bác 10 khóa, và không được học A0 như bác mà chỉ học dưới tỉnh thôi. Bác cứ gọi em vậy được rồi.

  3. Hậu quả của việc cập nhật thông tin chậm chỉ một hai ngày:

    Sau khi khăng khăng nhắc lại khẳng định của người khác lúc 18h giờ Hà nội chiều nay thì tới 23h đọc được thông tin từ blog của Tiến sĩ Vật lý Đàm Thanh Sơn: http://damtson.wordpress.com/2011/09/24/faster-than-light/

    “Vừa rồi phòng thí nghiệm OPERA ở Ý tuyên bố rằng theo các phép đo của họ thì hạt neutrino chuyển động với tốc độ nhanh hơn tốc độ ánh sáng …”

    Tuyên bố mới được đăng trên http://www.nature.comhttp://news.sciencemag.org/ ngày 22.9 và được bàn trên blog của Tiến sĩ Sơn sau đó 2 ngày.

    Tuy còn phải chờ đánh giá kết quả thực nghiệm mà tuyên bố này dựa tới, nhưng nếu nó đúng, khỏi phải nói là cuộc khủng hoảng Vật lý sẽ kinh hoàng tới mức nào.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: